Đòn bẩy tài chính và rủi ro tài chính

Đăng lúc: Thứ bảy - 05/11/2022 20:21
ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG


Học phần: Quản trị tài chính              Tiết học: 29/60
Thực hiện ngày ….. tháng  ….. năm 2022                      Phòng học:……………

 
TÊN BÀI GIẢNG

2.2.2 ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH VÀ RỦI RO TÀI CHÍNH

I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

1. Mục đích:
- Trang bị cho sinh viên khái niệm rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính, mức độ, sự tác động và ý nghĩa của đòn bẩy tài chính tới hiệu quả kinh doanh và an toàn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
2. Yêu cầu:
Sau khi học xong sinh viên:
- Biết được rủi ro tài chính, đòn bẩy tài chính
- Hiểu được rủi ro tài chính, công thức tính toán đòn bẩy tài chính, sự tác động và ý nghĩa của đòn bẩy tài chính tới hiệu quả kinh doanh và an toàn trong kinh doanh của doanh nghiệp  
- Vận dụng những kiến thức đã học về rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính doanh nghiệp từ đó có giải pháp lựa chọn thời điểm thích hợp để sử dụng đòn bẩy nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh cũng như an toàn trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp
- Sinh viên phải có ý thức rèn luyện, học tập các nội dung tự học ở nhà


II. NỘI DUNG

Dẫn nhập qua ví dụ: Cho số liệu tài chính của một doanh nghiệp như sau: VCSH là 100 tr, vốn vay 60tr. Chi phí sử dụng vốn đi vay là 15%/năm, chi phí sử dụng chủ sở hữu là 20%. Thuế TNDN là 20%, tính chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp?

Từ trên ta tính được chi phí sử dụng vốn bình quân của doanh nghiệp là 17% = 20%*(100/160) + 15%*(60/100)*(1-20%). Và chúng ta có thể thấy tại mỗi mức chi phí vốn khác nhau của doanh nghiệp thì nó sẽ tác động đến chi phí vốn bình quân của doanh nghiệp, chi phí vốn cận biện để lựa chọn cơ hội đầu tư tốt nhất, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, đầu tư của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động, mọi doanh nghiệp đều có chung một mục đích cuối cùng là nâng cao giá trị doanh nghiệp cũng như là giá trị tài sản cho chủ sở hữu, mà cơ sở của việc đó chính là nâng cao tỷ suất lợi nhuận VCSH - ROE của doanh nghiệp. Không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng gia tăng doanh thu và cắt giảm các khoản chi phí hoạt động để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, chỉ cần thay đổi cơ cấu vốn giữa vốn vay và VCSH, tận dụng đòn bẩy tài chính thì mọi doanh nghiệp đều có thể khuếch đại tỷ suất lợi nhuận VCSH hoặc thu nhập trên 1 cổ phần. Và để biết được đòn bẩy tài chính là gì, cũng như là lợi ích và rủi ro khi sử dụng đòn bẩy tài chính, chúng ta sẽ cùng nhau đi vào bài học ngày hôm nay là: “Đòn bẩy tài chính và rủi ro tài chính”.


* Bài học của chúng ta gồm 4 phần:
- Khái niệm rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính
- Mức độ tác động của đòn bẩy tài chính
- Phân tích sự tác động của đòn bẩy tài chính tới lợi nhuận của doanh nghiệp
- Ý nghĩa của việc nghiên cứu đòn bẩy tài chính.

2.2.2. Rủi ro tài chính và đòn bẩy tài chính

a. Rủi ro tài chính
- Khái niệm: Rủi ro tài chính là sự dao động hay không chắc chắn về tỷ suất lợi nhuận VCSH – ROE hoặc thu nhập trên 1 cổ phần
Chính vì rủi ro là sự dao động nên thước đo chủ yếu để đánh giá rủi ro tài chính của một doanh nghiệp chính là độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên của tỷ suất lợi nhuận VCSH hoặc thu nhập trên 1 cổ phần.
- Mọi doanh nghiệp khi hoạt động kinh doanh đều cần phải có 1 lượng vốn nhất định. Ngoài nguồn vốn chủ sở hữu thì doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn vốn từ đi vay. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp sử dụng vốn vay hay các nguồn tài trợ có chi phí cố định sẽ có nghĩa vụ phải thanh toán lãi vay cho chủ nợ, bất kể doanh nghiệp có đạt được lợi nhuận hay không, đồng thời doanh nghiệp cũng có nghĩa vụ phải hoàn trả vốn gốc đúng thời hạn. Nếu Doanh nghiệp càng sử dụng nhiều vốn vay thì doanh nghiệp có nghĩa vụ hoàn trả vốn gốc và lãi càng lớn và nguy cơ mất khả năng thanh toán càng cao. Như vậy, việc sử dụng vốn vay đã ẩn chứa rủi ro tài chính mà doanh nghiệp gặp phải trong quá trình kinh doanh.

b. Đòn bẩy tài chính

Nhà bác học vĩ đại Archimedes đã có câu nói nổi tiếng “ Hãy cho tôi một điểm tựa, tôi có thể nâng cả trái đất lên”, nghĩa là trong khoa học người ta sẽ dựa vào một điểm tựa cố định nhằm khuếch đại lực để di chuyển một vật thể nào đó. Tương tự trong kinh doanh, ta sử dụng đòn bẩy tài chính như một công cụ để gia tăng tỷ suất lợi nhuận ROE hay thu nhập trên 1 cổ phần cho doanh nghiệp.

1 - Khái niệm: Đòn bẩy tài chính là việc sử dụng các nguồn vốn có chi phí cố định kinh doanh nhằm hy vọng gia tăng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần
- Mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính thể hiện ở hệ số nợ (là đại lượng đo lường Nợ phải trả/Tổng nguồn vốn của doanh nghiệp). Doanh nghiệp có hệ số nợ càng cao thì mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính càng lớn và ngược lại.
Doanh nghiệp có thể sử dụng nợ vay, một mặt nhằm bù đắp sự thiếu hụt vốn trong hoạt động kinh doanh, mặt khác hy vọng gia tăng được tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu. Bởi lẽ khi sử dụng vốn vay, doanh nghiệp phải trả tiền lãi vay – đây là khoản chi phí cố định tài chính, nếu doanh nghiệp tạo ra được khoản lợi nhuận trước lãi vay và thuế từ vốn vay lớn thì sau khi trả tiền vay và nộp thuế thu nhập, phần lợi nhuận còn lại dôi ra là thuộc chủ sở hữu doanh nghiệp.
Tuy nhiên việc sử dụng đòn bẩy tài chính không phải lúc nào cũng đưa lại kết quả tích cực cho chủ sở hữu doanh nghiệp, nó cũng có thể gây ra tác động tiêu cực đối với doanh nghiệp khi doanh nghiệp sử dụng không có hiệu quả số vốn vay, nếu số lợi nhuận trước lãi vay và thuế được tạo ra nhỏ hơn số tiền lãi vay phải trả thì nó làm giảm sút nhanh hơn tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu và nếu DN bị thua lỗ thì thua lỗ càng nặng nề hơn.

Từ công thức: 



Trong đó:
EBIT: lợi nhuận trước lãi vay và thuế
ROAE : tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản hay tỷ suất lợi nhuận trước lãi vay và thuế trên vốn kinh doanh
D: vốn vay
VKD: vốn kinh doanh
I: tiền lãi vay phải trả
i: lãi suất vay vốn
t: thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp
từ đó ta có:




Qua công thức trên ta có thể thấy: (1 - t) là một hằng số, do vậy tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu phụ thuộc vào tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản (ROAE), lãi suất vay vốn và mức độ hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu.

Có 3 trường hợp đáng chú ý:
Trường hợp 1: Nếu ROAE > I thì doanh nghiệp càng sử dụng nhiều vốn vay càng gia tăng nhanh được tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu. Trong trường hợp này đòn bẩy tài chính khuếch đại tăng tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên cũng ẩn chứa rủi ro tài chính lớn đối với doanh nghiệp.
Trường hợp 2: Nếu ROA < I thì doanh nghiệp càng sử dụng nhiều vốn vay thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu càng bị giảm sút nhanh so với không sử dụng vốn vay. Trong trường hợp này đòn bẩy tài chính khuếch đại giảm tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu và rủi ro tài chính càng lớn.
Trường hợp 3: Nếu ROAE = i thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu trong tất cả các trường hợp không sử dụng vốn vay và sử dụng vốn vay nhiều hay ít cũng sẽ đều bằng nhau và chỉ có sự khác nhau về mức độ rủi ro.


Câu hỏi: Khi ROAe < i thì doanh nghiệp đã lỗ hay chưa?
Câu hỏi: Khi nào doanh nghiệp nên sử dụng vốn vay để tận dụng lợi ích của đòn bẩy tài chính?

Để biết việc sử dụng đòn bẩy ảnh hưởng ra sao đến tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần của doanh nghiệp, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong phần 2:

2 - Mức độ tác động của ĐBTC:

- Hay độ nghiêng của ĐBTC: đo lường mức thay đổi tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần.
- Công thức tính:
Mức độ tác động
của đòn bẩy tài chính
= Tỷ lệ thay đổi ROE
 
Tỷ lệ thay đổi của EBIT

          Ký hiệu:

 
Ta cùng xét ví dụ: tính DFL của doanh nghiệp có P = 200; V = 150; F = 300.000; Q = 20.000; I = 200.000


Câu hỏi: Độ lớn DFL cho biết điều gì?

Chỉ tiêu này cho biết khi EBIT của doanh nghiệp thay đổi 1 % thì tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần của doanh nghiệp sẽ thay đổi 1,4%.

3 - Sự tác động của đòn bẩy tài chính tới ROE hoặc EPS:

Khi doanh nghiệp thay đổi việc sử dụng vốn vay sẽ dẫn đến việc thay đổi ROE hoặc thu nhập trên một cổ phần EPS. Để có thể thấy được đòn bẩy tài chính tác động đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như thế nào, chúng ta có thể tìm hiểu qua ví dụ sau:
Một công ty cổ phần chuyên sản xuất kinh doanh sản phẩm A.
Để thực hiện kế hoạch trên, dự kiến số vốn hoạt động kinh doanh là 2.000 tr.

 
Chỉ tiêu Nền kinh tế
suy thoái
Nền kinh tế bình thường hoặc tăng trưởng nhanh
DTT 1.000 tr 3.000 tr
Tổng định phí 400 tr 400 tr
Tổng biến phí 600 tr 1.800 tr
Tổng chi phí SXKD 1.000 tr 2.200 tr
EBIT (lợi nhuận trước thuế và lãi vay) 0 tr 800 tr
 
Khi thực hiện kinh doanh, công ty xem xét 2 phương án huy động vốn:

+ Tài trợ 100% vốn cổ phần và nếu như vậy sẽ phát hành 100.000 CPT.
+ Tài trợ bằng 50% vốn cổ phần, 50% vốn vay, phát hành 50.000 CPT và vay vốn 1000tr với lãi suất vay vốn 12%/ năm.
Như vậy, phương án 1 huy động vốn cho công ty không sử dụng đòn bẩy tài chính, phương án 2 có sử dụng đòn bẩy tài chính. Ta xem xét sự thay đổi của thu nhập trên 1 cổ phần theo các số liệu trong hoạt động kinh doanh:

 
Chỉ tiêu Nền kinh tế
suy thoái
Nền kinh tế bình thường hoặc tăng trưởng nhanh
Không
vay vốn
50% VCSH và 50% vốn vay Không
vay vốn
50% VCSH và 50% vốn vay
Lãi vay 0 120 0 120
EBT (LNTT) 0 (120) 800 680
Thuế thu nhập 20% 0 (24) 160 136
NI (LNST) 0 (96) 640 544
EPS 0 -1.920 đ 6.400 đ 10.880 đ
 
Qua bảng trên cho ta thấy trong điều kiện nền kinh tế bình thường hoặc tăng trưởng nhanh, công ty đạt được EBIT cao, việc sử dụng đòn bẩy tài chính đã làm cho EPS của công ty có tốc độ tăng trưởng cao hơn nhiều so với trường hợp không vay vốn. Nhưng ngược lại, nếu EBIT giảm sút, việc sử dụng đòn bẩy tài chính làm cho EPS giảm sút nhanh hơn nếu như công ty bị thua lỗ thì cổ đông sẽ gánh chịu sự thua lỗ nặng nề hơn so với trường hợp công ty không sử dụng vốn vay.
Qua đây ta có thể rút ra các nhận xét về tác động của đòn bẩy tài chính tới ROE hoặc EPS:
1. DN có tỷ trọng nợ phải trả trong tổng nguồn vốn càng lớn thì mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của DN càng cao và ngược lại.
2. DN có đòn bẩy tài chính càng lớn thì sự thay đổi nhỏ về EBIT sẽ dẫn đến sự thay đổi lớn hơn về ROE hoặc EPS so với DN có đòn bẩy tài chính thấp hơn.
3. Tại mỗi mức lợi nhuận trước lãi vay và thuế khác nhau thì mức độ tác động của đòn bẩy tài chính cũng khác nhau.
4. Mức độ tác động của đòn bẩy tài chính cũng là một trong những thước đo cho phép đánh giá mức độ rủi ro tài chính của doanh nghiệp.
5. Đòn bẩy tài chính chỉ có tác dụng khuếch đại tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần khi tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản lớn hơn lãi suất vay vốn (ROAe ≥ i)

Câu hỏi: Những doanh nghiệp hoạt động trong ngành nghề nào thì có thể sử dụng được đòn bẩy tài chính?

Biết được đòn bẩy tài chính cũng như sự tác động đòn bẩy tài chính tới ROE hay EPS của doanh nghiệp, ta có thể cân nhắc ra những quyết định hợp lý trong mỗi thời điểm. Đó chính là ý nghĩa của việc nghiên cứu đòn bẩy tài chính mà ta cùng tìm hiểu trong phần 4:

4 - Ý nghĩa việc nghiên cứu đòn bẩy tài chính: hiểu và vận dụng tốt kiến thức đòn bẩy tài chính có ý nghĩa rất quan trọng đối với doanh nghiệp:

- Đòn bẩy tài chính là một công cụ mạnh mẽ để khuếch đại tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu hoặc thu nhập trên 1 cổ phần cho doanh nghiệp
- Doanh nghiệp chỉ nên sử dụng đòn bẩy tài chính khi ROAe ≥i, còn trong trường hợp ROAe < i, khi đó tác dụng của đòn bẩy tài chính sẽ giảm đi, thậm chí không còn tác dụng hoặc tác dụng tiêu cực đến suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu. 
- Thông qua chỉ số đòn bẩy tính toán được bản thân nhà đầu tư sẽ dễ dàng đánh giá khả năng hoạt động của kết cấu vốn hiện tại, điều chỉnh nguồn vay, lãi vay cũng như xoay vòng lợi nhuận khi cần thiết.

Liên hệ thực tế: Một trong những ví dụ về đòn bẩy tài chính có thể kể đến như bạn đang thiếu vốn để mua bất động sản, bạn đã tiến hành vay ngân hàng số tiền còn thiếu trên. Sau khi đã mua được căn hộ thì bạn tiếp tục rao bán khi giá bất động sản lên cao. Kết quả là bạn có lãi đến vài trăm triệu sau khi đã chi trả tất cả số nợ từ ngân hàng. Như vậy có thể thấy việc sử dụng đòn bẩy tài chính là một hướng đầu tư nhà đất tương đối hiệu quả và thông minh.
Tuy nhiên, trong trường hợp bạn tính toán sai lệch về thời điểm đầu tư bất động sản, đầu tư vào lúc thị trường đang đứng giá, hoặc giá cả nhà đất tụt dốc, cùng với lãi suất thị trường tăng cao thì phương pháp đòn bẩy hoàn toàn phản tác dụng, sẽ là dấu chấm hết cho việc đầu tư của bạn. Gia đình, cuộc sống của bạn đôi khi phải trả 1 giá rất đắt do phải nai lưng kiếm tiền để trả nợ ngân hàng.
 
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Ý kiến bạn đọc

 
© Copyright 2015 Ma Ha Nguyen All right reserved.
Trang web dành cho người mưu cầu và mong muốn chia sẻ tri thức 
Nếu các bạn muốn trao đổi và chia sẻ các giá trị tốt đẹp, hãy truy cập vào:
Facebook: https://www.facebook.com/groups/htnc.vn
Fanpage: https://www.facebook.com/htnc.vn/

Giới thiệu về website HTNC

Website free tài liệu, đề thi và giải đáp trong lĩnh vực tài chính ngân hàng được thành lập ra nhằm tạo ra sân chơi cho các trí thức, các bạn sinh viên và những người có nhu cầu tìm hiểu về các kiến thức chuyên ngành, kiến thức cơ bản về kinh tế học nhằm nâng cao hiểu biết, nhận thức về kinh tế thị...

Thăm dò ý kiến

Bạn quan tâm gì đến website HTNC?

Tìm hiểu về các tài liệu học tập

Tham gia bàn luận sách và mượn sách miễn phí

Đọc và gửi bài viết lên website

Xin các tư vấn, hỗ trợ và hợp tác với website

Tất cả các ý kiến trên

Liên kết

Thời tiết